सक्षम भारत वार्ता
नागपूर, ता.26 : इ.स.1787 मध्ये श्रीमंत राजे खंडोजी महाराज भोंसले (उर्फ चिमणाबापू) यांनी मस्कऱ्या (हडपक्या) या उत्सवाचे आयोजन केले होते, या मागील थोडक्यांत इतिहास असा की शुर लढव्यय सरकार समशेर बहाद्दूर श्रीमंत राजे खंडोजी महाराज भोंसले (उर्फ चिमणाबापू) हे अन्यायाच्या विरोधात लढत असतांना ते बंगालच्या स्वारीवर होते. बंगाल वर विजय मिळवून परत येत असतांना कुळाचारी गणपतीचे विसर्जण झाले होते. बंगालवर विजय मिळविण्याचा आनंद साजरा करण्याकरीता ह्या मसकऱ्या (हडपक्या) गणपतीची स्थापना करून त्यात विविध नकला लावण्या, खडी गम्मत या सारख्या कार्यक्रमाचे आयोजन करुण हा आनंदोत्सव सार्वजनिक स्वरूपात साजरा करण्यात आला. कालांतराने लोकमान्य टिळक हे ही अन्याया विरुध्द स्वातंत्र्यासाठी लढा देतांना महाराजांच्या दुरदृष्टीचा अभ्यास करून टिळकांनी कुळाचारी गणपतीला सार्वजनिक उत्सवाचे रूप दिले. श्रीमंत राजे खंडोजी महाराजांनी पितृपक्षात मस्काऱ्या (हडपक्या) गणपतीची चालु केलेली ही परंपरा आजपर्यंत कायम आहे. श्रीमंत राजे मुधोजी महाराज भोंसले हे महाराजा ऑफ नागपूर ट्रस्टच्या व्यवस्थापनात व मार्गदर्शनात हा उत्सव मोठया प्रमाणात साजरा करतात. नागपूरचा ऐतिहासिक आणि धार्मिक वारसा जपणाऱ्या तसेच नवसाला पावणारा गणपती अशी ख्याती असलेल्या ऐतिहासिक मस्कऱ्या अर्थात हडपक्या गणेशोत्सव उत्सव यावर्षी 2026 मध्ये 239 वर्ष पूर्ण होत आहे, श्रीमंत राजे खंडोजी महाराजाच्या काळात या गणपतीची 18 हाताची, 21 फुटाची मुर्ती स्थापन केली जात होती. त्या अनुषंगाने तसी च मुर्ती 18 हाताची 7 फुटाची गणेशाची मूर्ती स्थापीत केली जाणार आहे. हया गणपतीचे विशेष महत्व म्हणजे हा नवसाला पावणारा गणपती आहे. आणी आजही बऱ्याच भक्तांना प्रचिती होत आहे.
गणपतीची आगमन मिरवणुक दि. 27 सप्टेंबर ला सायंकाळी 6.00 वाजता सी.पी & बेरार महाविद्यालय, तुळशीबाग येथून मार्गक्रमण करून ज्युनियर भोंसला पॅलेस, राजे प्रतापसिंह भोंसले चौक (सुतिका गृह) कोतवाली पोलीस स्टेशन चौक, नरसिंग टॉकिज चौक, सिनीयर भोंसला पॅलेस असा आगमन मिरवणुकीचा मार्ग राहील.
Author: श्रीकांत शहारे
पत्रकार
